Partner of the safetynetwork
Wij helpen u graag! Bel 0115 - 683 444

Nieuws

Op deze pagina vindt u het laatste nieuws over Apply Opleidingen en Advies.

Tetanus: wat jij er als veiligheidskundige over moet weten

Tetanus is een ernstige en vaak nog dodelijke ziekte. Bij de helft van de besmettingen is er sprake van een dodelijke afloop. Gelukkig komt deze ziekte niet vaak voor in Nederland; in 2017 zijn er 10 dodelijke besmettingen gemeld. Dankzij de inentingen (DTP-prik) en een goede desinfectie van wonden kent tetanus een gestage teruggang.

 

Echter, de mogelijkheid op een fatale besmetting tijdens werkzaamheden blijft aanwezig.

 

Tetanus is een infectie (besmetting) die veroorzaakt wordt door een bacterie: clostridium tetani, die aanwezig is in het maagdarmkanaal van herbivoren (planteneters) en in de bodem in de vorm van sporen. De bacterie kan het lichaam binnen dringen doordat een (kleine) wond vervuild is. Deze vervuiling kan aanwezig zijn in de aarde (grond) zelf en overgebracht worden via een splinter of een doorn. Vaak wordt ten onrechte gedacht dat enkel roestige voorwerpen zoals spijkers of gereedschap een risico op tetanus met zich mee brengen. In werkelijkheid heeft roest er niets mee te maken.

 

Als de bacterie in gunstige omstandigheden vanuit de aarde via een wond het lichaam kan binnendringen, krijgt de bacterie de kans zijn gevreesde toxines af te geven die het centraal zenuwstelsel aantasten. Na 3 tot 21 dagen verschijnen de tekenen van de besmetting: eerst hoofdpijn en onvrijwillige en niet aflatende contracties (samentrekkingen) van de kaak, die zich vervolgens uitbreiden naar de spieren van het gezicht, de nek en dan naar buik en ledematen. De contracties gaan gepaard met veel pijn en koorts. Als niet snel ingegrepen wordt kan de besmetting tot een hartstilstand of verlamming van de ademhalingsspieren leiden. De behandeling bestaat uit antibiotica en andere medicatie.

 

Risico’s op de werkplek

Werknemers die buiten werken, bijvoorbeeld in de landbouw, bosbouw, groenonderhoud, met paarden, maar ook in de bouw en wegenbouw, worden blootgesteld aan de mogelijkheid op een tetanusbesmetting aangezien zij regelmatig te maken hebben met (kleine) verwondingen en in combinatie met blootstelling van vervuilde aarde. Het is dan ook voor de hand liggend wat de beschermingsmaatregelen zijn:

  • Altijd handschoenen, lange kleding en veiligheidsschoenen dragen.
  • Een verwonding, hoe klein ook, altijd reinigen met water en zeep, overvloedig spoelen en desinfectie (jodiumhoudend).
  • Verwonding beschermen met verband.
  • Een BHV-er met kennis van zaken en de juiste BHV middelen in de buurt.

Tetanus en de wetgeving

Tetanus is een biologische agentia (Arbeidsomstandighedenbesluit artikel 4.84 e.v.). Biologische agentia worden ingedeeld in 4 categorieën. Tetanus kan ingedeeld worden in categorie 2: een agens dat bij de mens een ziekte kan veroorzaken en een gevaar voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers kan opleveren, maar waarvan het onwaarschijnlijk is dat het zich onder de bevolking verspreidt, terwijl er gewoonlijk een effectieve profylaxe of behandeling bestaat.

 

Artikel 4.85 stipuleert duidelijk dat als er sprake is van een mogelijke blootstelling aan  biologische agentia dit nader uitgewerkt dient te worden in de RI&E.

 

Profylaxe

De ziekte is niet besmettelijk en kan dus niet van de ene mens op de andere worden overgedragen. Maar de ziekte is ook niet immuniserend, met andere woorden, als je de ziekte hebt gehad wilt dat niet zeggen dat je hem niet meer krijgt.

Tegen tetanus is er een zeer doeltreffend vaccin dat goedkoop is en bijna nooit bijwerkingen veroorzaakt. Reeds vanaf kind wordt dit toegepast, de bekende DTP vaccinatie. De profylactische inenting is wel immuniserend, maar deze vaccinatie verliest naar verloop van tijd zijn werking, men gaat uit van 10 jaar. Om die reden wordt stelselmatig een herhaling gegeven indien er sprake is van een mogelijke besmetting. Oftewel: men wacht tot er zich een besmetting voordoet (verwonding en blootstelling aan vervuilde aarde) en gaat dan pas over tot de herhalingsvaccinatie. Oftewel: men vertrouwt op de kennis en alertheid van het slachtoffer.

 

Wat moet jij er mee als veiligheidskundige?

Maar wat zou er op tegen zijn om werknemers waarvan op grond van de RI&E kan worden vastgesteld dat zij een verhoogde waarschijnlijkheid hebben op de combinatie kleine wond en vervuilde aarde, profylactisch te vaccineren?

Toegegeven, er overlijden in Nederland slecht 10 mensen per jaar aan tetanus. De waarschijnlijkheid dat het een van uw medewerkers is, is derhalve klein. Maar wilt u de weduwe gaan mededelen dat u gefaald hebt in uw preventieve activiteiten? Ik niet!

 

Rob van de Walle,

Hoofddocent HVK, Apply Advies & Opleidingen.